Tacikistan’da tarım
Tacikistan’da tarım arazilerinin kara alanı içindeki payı %28. Tarım, ormancılık ve balıkçılığın GSYH’deki payı %23, istihdamdaki payı %43 (Dünya Bankası). Tonaj bakımından en büyük ürünler: patates, buğday ve kuru soğan (FAOSTAT 2024). Bu sayfada Husfarm’ın Tacikistan’daki tarıma ilişkin tüm verilerini bir araya getirdik: arazi ve nüfus, üretim ve ticaret, arz ve talep, iklim, fiyatlar, şirketler ve fuarlar.
- Başkent
- Duşanbe
- Nüfus
- 10,8 milyon (2025)
- Kırsal nüfus
- %74 (2025)
- Kara alanı
- 138.790 km²
- Kişi başına GSYH
- 1.637 ABD doları (2025)
- Para birimi
- Tacikistan somonisi (TJS)
Arazi, nüfus ve tarım ekonomisi
Her gösterge için verisi bulunan son yılı veriyoruz. Sıra, ülkenin Husfarm’da verisi bulunan ülkeler arasındaki yeridir (1. = en yüksek değer); dünya medyanı bu ülkelerin ortanca değeridir.
Arazi
- Tarım arazisi, kara alanına oranı (%)
- %28 2024
- 193 ülke arasında 123. sırada · dünya medyanı: %39
- Ekilebilir arazi, hektar
- 845.300 hektar 2024
- 191 ülke arasında 114. sırada · dünya medyanı: 1,3 milyon hektar
- Kişi başına ekilebilir arazi, hektar
- 0,08 hektar 2024
- 191 ülke arasında 128. sırada · dünya medyanı: 0,12 hektar
- Çok yıllık bitkiler, kara alanına oranı (%)
- %1,5 2024
- Sulanan arazi, tarım arazisine oranı (%)
- %15 2024
- 120 ülke arasında 27. sırada · dünya medyanı: %4,0
- Orman, kara alanına oranı (%)
- %3,1 2024
- dünya medyanı: %33
Tarımsal üretim
- Tahıl verimi, hektar başına kg
- 4.124 kg/ha 2024
- 179 ülke arasında 61. sırada · dünya medyanı: 3.085 kg/ha
- Tahıl üretimi, ton
- 1,6 milyon ton 2024
- 180 ülke arasında 94. sırada · dünya medyanı: 2,1 milyon ton
- Tahıl ekim alanı, hektar
- 376.457 hektar 2024
- Gübre tüketimi, ekilebilir arazinin hektarı başına kg
- 46,0 kg/ha 2024
- 190 ülke arasında 120. sırada · dünya medyanı: 93,1 kg/ha
- Tarımsal su çekimi, toplam su çekimine oranı (%)
- %75 2022
- Gıda üretim endeksi (2014–2016 = 100)
- 177,6 2024
- dünya medyanı: 108,9
Ekonomi ve nüfus
- Tarım, ormancılık ve balıkçılık, GSYH’ye oranı (%)
- %23 2024
- 189 ülke arasında 27. sırada · dünya medyanı: %6,8
- Tarım, ormancılık ve balıkçılık katma değeri, cari ABD doları
- 3,3 milyar ABD doları 2024
- 189 ülke arasında 101. sırada · dünya medyanı: 4,5 milyar ABD doları
- Tarımda istihdam, toplam istihdama oranı (%)
- %43 2025
- 183 ülke arasında 34. sırada · dünya medyanı: %15
- Tarımda çalışan kadınlar, kadın istihdamına oranı (%)
- %61 2025
- Kırsal nüfus, toplam nüfusa oranı (%)
- %74 2025
- 194 ülke arasında 14. sırada · dünya medyanı: %37
- Enflasyon (tüketici fiyatları), yıllık %
- %3,4 2025
Gıda güvenliği ve ticaret
- Yetersiz beslenme, nüfusa oranı (%)
- %8,0 2024
- 168 ülke arasında 65. sırada · dünya medyanı: %4,9
- Orta veya ağır gıda güvensizliği, nüfusa oranı (%)
- %24 2024
- dünya medyanı: %23
- Gıda ithalatı, mal ithalatına oranı (%)
- %26 2023
- dünya medyanı: %15
- Gıda ihracatı, mal ihracatına oranı (%)
- %5,2 2023
- dünya medyanı: %17
- Tarımsal hammadde ihracatı, mal ihracatına oranı (%)
- %16 2023
2000’den bu yana değişim
Dünya Bankası, World Development Indicators (güncelleme: 11 Kasım 2026), CC BY 4.0; arazi, verim ve gübre verileri FAO’dan, istihdam verileri ILO model tahminlerinden, gıda güvenliği verileri SDG veritabanı aracılığıyla FAO’dan alınmıştır.
Üretim ve ticaret
Tacikistan’da 2024 yılında tonaj bakımından en çok üretilen ürünler (FAOSTAT); ülkenin dünya sıralaması, dünya üretimindeki payı ve 10 yıllık değişimle birlikte.
| Ürün | 2024, ton | Dünya sırası | Dünya payı | 10 yıllık değişim |
|---|---|---|---|---|
| Patates | 1.263.948 | 40. | %0,32 | +%48 |
| İnek sütü | 1.177.381 | 70. | %0,15 | +%38 |
| Buğday | 880.734 | 53. | %0,11 | +%1,4 |
| Kuru soğan | 725.904 | 29. | %0,67 | +%73 |
| Karpuz | 669.819 | 20. | %0,64 | +%23 |
| Domates | 462.080 | 47. | %0,25 | +%31 |
| Havuç ve şalgam | 357.005 | 21. | %0,79 | +%9,4 |
| Diğer sebzeler | 341.769 | 49. | %0,12 | +%4,8 |
| Mısır | 340.000 | 84. | %0,03 | +%75 |
| Sığır eti | 313.639 | 39. | %0,45 | +%610 |
| Kayısı | 313.052 | 3. | %6,81 | +%849 |
| Üzüm | 289.931 | 31. | %0,38 | +%54 |
En büyük tarım ve gıda ihracatı, 2024
- Pamuk lifi170 milyon ABD doları100.524 ton · dünyada 13. sırada
- Üzüm5,6 milyon ABD doları23.701 ton · dünyada 23. sırada
- Yeşil soğan ve arpacık3,2 milyon ABD doları29.286 ton · dünyada 6. sırada
- Pamuk tohumu2,1 milyon ABD doları896 ton · dünyada 25. sırada
- Kayısı2,1 milyon ABD doları4.774 ton · dünyada 14. sırada
- Erik1,4 milyon ABD doları3.767 ton · dünyada 26. sırada
En büyük tarım ve gıda ithalatı, 2024
- Buğday284 milyon ABD doları1.141.731 ton · dünyada 42. sırada
- Ayçiçek yağı78,2 milyon ABD doları78.055 ton · dünyada 34. sırada
- Muz43,3 milyon ABD doları34.177 ton · dünyada 61. sırada
- Margarin20,9 milyon ABD doları15.108 ton · dünyada 21. sırada
- Patates16 milyon ABD doları80.111 ton · dünyada 40. sırada
- Mısır15,9 milyon ABD doları80.582 ton · dünyada 95. sırada
Tüm ürünler (96), 1961’den bu yana grafiklerle → EN
FAO, FAOSTAT: bitkisel ve hayvansal üretim ile ticaret (2024), CC BY 4.0.
Arz ve talep
Son pazarlama yılına ait USDA dengeleri ve içinde bulunulan sezon için tahmin; değişim, üretimin bir önceki yıla göre farkıdır. Birimler her ürünün adının altında verilmiştir.
| Ürün | Yıl | Üretim | Değişim | İthalat | İhracat | Tüketim | Dönem sonu stok |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tahıllar | |||||||
| Buğdaybin ton | 2026/27 tahmin | 880 | +%8,5 | 1.375 | 0 | 2.325 | 335 |
| Mısırbin ton | 2026/27 tahmin | 475 | +%19 | 60 | 0 | 535 | 47 |
| Arpabin ton | 2026/27 tahmin | 170 | +%3,0 | 70 | 0 | 245 | 25 |
| Yağlı tohumlar | |||||||
| Pamuk tohumubin ton | 2026/27 tahmin | 225 | +%8,7 | 40 | 0 | 265 | 6 |
| Küspeler | |||||||
| Pamuk tohumu küspesibin ton | 2026/27 tahmin | 77 | %0 | 15 | 0 | 92 | 0 |
| Bitkisel yağlar | |||||||
| Pamuk yağıbin ton | 2026/27 tahmin | 28 | %0 | 7 | 0 | 35 | 0 |
| Şeker, pamuk ve kahve | |||||||
| Pamukbin balya (480 libre) | 2026/27 tahmin | 575 | +%8,5 | 0 | 475 | 100 | 94 |
USDA Foreign Agricultural Service, Production, Supply and Distribution (PSD) veritabanı, indirme tarihi: 22 Kasım 2026; kamu malı. Pazarlama yılları ürüne ve ülkeye göre değişir.
Başkentin iklimi (Duşanbe)
Başkentte (Duşanbe) yıllık yağış yaklaşık 317 mm; en yağışlı ay mart (52 mm), en kurak ay ağustos (1 mm); hiçbir ayda yağış 60 mm’ye ulaşmıyor. Yıllık ortalama sıcaklık 13,9 °C; en soğuk ay ocak (0,7 °C), en sıcak ay temmuz (27,7 °C). Tarım bölgeleri başkentten daha nemli, daha kurak, daha sıcak ya da daha serin olabilir.
NASA Langley Research Center, POWER projesi: 38,59° enlem ve 68,79° boylamdaki nokta için 2001–2025 klimatolojisi; model verisi (MERRA-2), meteoroloji istasyonu ölçümü değildir.
Tacikistan’da fiyatlar
Şirketler ve fuarlar
Merkezi Tacikistan’da bulunan tarım şirketleri
Husfarm’da tanıtılan 300 büyük tarım şirketinden hiçbirinin merkezi burada değil. Tüm şirket profilleri EN
Tarım fuarları
Husfarm takviminde henüz Tacikistan’daki bir tarım fuarı yok. Fuar takvimi EN
Komşu ülkelerde tarım
Sorular ve cevaplar
Tacikistan’da başlıca tarım ürünleri nelerdir?
FAOSTAT verilerine göre 2024 yılında tonaj bakımından en büyük ürünler: patates (1,3 milyon ton), buğday (880.734 ton) ve kuru soğan (725.904 ton). Değer bakımından en büyük tarımsal ihraç ürünü: pamuk lifi (2024 yılında 170 milyon ABD doları).
Tacikistan’da tarımın önemi nedir?
Dünya Bankası verilerine göre 2024 yılında tarım, ormancılık ve balıkçılığın GSYH’deki payı %23 (3,3 milyar ABD doları); istihdamdaki payı ise %43 (2025, ILO model tahminleri).
Tacikistan’da ne kadar tarım arazisi var?
2024 yılında tarım arazilerinin kara alanı içindeki payı %28; ekilebilir arazi 845.300 hektar, kişi başına 0,08 hektar. Tarım arazilerinin yaklaşık %15 kadarı sulanıyor (2024).
Tacikistan’da en çok yağış hangi ayda düşer?
Başkentte (Duşanbe) en çok yağış martta düşer: ortalama yaklaşık 52 mm (2001–2025, NASA POWER); hiçbir ayda yağış 60 mm’ye ulaşmıyor. Ülkenin diğer bölgelerinde yağış farklı olabilir.
Kaynaklar
- Dünya Bankası, World Development Indicators CC BY 4.0 · arazi, tarım ekonomisi, nüfus, gıda güvenliği
- FAO, FAOSTAT CC BY 4.0 · üretim ve ticaret
- USDA Foreign Agricultural Service, PSD Online kamu malı · arz ve talep
- NASA Langley Research Center, POWER Project başkentin iklimi
- Natural Earth kamu malı · haritadaki sınırlar, göller ve şehirler
- Husfarm piyasa fiyatları, arazi ve canlı hayvan fiyatları, döviz kurları, şirketler ve fuarlar; her birinin kaynağı bağlantılı sayfalarda

