Zambiya’da tarım
Zambiya’da tarım arazilerinin kara alanı içindeki payı %32. Tarım, ormancılık ve balıkçılığın GSYH’deki payı %4,1, istihdamdaki payı %55 (Dünya Bankası). Tonaj bakımından en büyük ürünler: şeker kamışı, manyok ve mısır (FAOSTAT 2024). Bu sayfada Husfarm’ın Zambiya’daki tarıma ilişkin tüm verilerini bir araya getirdik: arazi ve nüfus, üretim ve ticaret, arz ve talep, iklim, fiyatlar, şirketler ve fuarlar.
- Başkent
- Lusaka
- Nüfus
- 21,9 milyon (2025)
- Kırsal nüfus
- %54 (2025)
- Kara alanı
- 743.390 km²
- Kişi başına GSYH
- 1.318 ABD doları (2025)
- Para birimi
- Zambiya kvaçası (ZMW)
Arazi, nüfus ve tarım ekonomisi
Her gösterge için verisi bulunan son yılı veriyoruz. Sıra, ülkenin Husfarm’da verisi bulunan ülkeler arasındaki yeridir (1. = en yüksek değer); dünya medyanı bu ülkelerin ortanca değeridir.
Arazi
- Tarım arazisi, kara alanına oranı (%)
- %32 2024
- 193 ülke arasında 111. sırada · dünya medyanı: %39
- Ekilebilir arazi, hektar
- 3,8 milyon hektar 2024
- 191 ülke arasında 63. sırada · dünya medyanı: 1,3 milyon hektar
- Kişi başına ekilebilir arazi, hektar
- 0,18 hektar 2024
- 191 ülke arasında 72. sırada · dünya medyanı: 0,12 hektar
- Çok yıllık bitkiler, kara alanına oranı (%)
- %0,1 2024
- Orman, kara alanına oranı (%)
- %60 2024
- dünya medyanı: %33
Tarımsal üretim
- Tahıl verimi, hektar başına kg
- 2.318 kg/ha 2024
- 179 ülke arasında 111. sırada · dünya medyanı: 3.085 kg/ha
- Tahıl üretimi, ton
- 1,8 milyon ton 2024
- 180 ülke arasında 93. sırada · dünya medyanı: 2,1 milyon ton
- Tahıl ekim alanı, hektar
- 759.622 hektar 2024
- Gübre tüketimi, ekilebilir arazinin hektarı başına kg
- 78,9 kg/ha 2024
- 190 ülke arasında 98. sırada · dünya medyanı: 93,1 kg/ha
- Tarımsal su çekimi, toplam su çekimine oranı (%)
- %73 2022
- Gıda üretim endeksi (2014–2016 = 100)
- 107,7 2024
- dünya medyanı: 108,9
Ekonomi ve nüfus
- Tarım, ormancılık ve balıkçılık, GSYH’ye oranı (%)
- %4,1 2025
- 189 ülke arasında 113. sırada · dünya medyanı: %6,8
- Tarım, ormancılık ve balıkçılık katma değeri, cari ABD doları
- 1,2 milyar ABD doları 2025
- 189 ülke arasında 132. sırada · dünya medyanı: 4,5 milyar ABD doları
- Tarımda istihdam, toplam istihdama oranı (%)
- %55 2025
- 183 ülke arasında 18. sırada · dünya medyanı: %15
- Tarımda çalışan kadınlar, kadın istihdamına oranı (%)
- %58 2025
- Kırsal nüfus, toplam nüfusa oranı (%)
- %54 2025
- 194 ülke arasında 57. sırada · dünya medyanı: %37
- Enflasyon (tüketici fiyatları), yıllık %
- %14 2025
Gıda güvenliği ve ticaret
- Yetersiz beslenme, nüfusa oranı (%)
- %41 2024
- 168 ülke arasında 5. sırada · dünya medyanı: %4,9
- Orta veya ağır gıda güvensizliği, nüfusa oranı (%)
- %46 2024
- dünya medyanı: %23
- Gıda ithalatı, mal ithalatına oranı (%)
- %7,8 2024
- dünya medyanı: %15
- Gıda ihracatı, mal ihracatına oranı (%)
- %8,7 2024
- dünya medyanı: %17
- Tarımsal hammadde ihracatı, mal ihracatına oranı (%)
- %0,4 2024
2000’den bu yana değişim
Dünya Bankası, World Development Indicators (güncelleme: 11 Kasım 2026), CC BY 4.0; arazi, verim ve gübre verileri FAO’dan, istihdam verileri ILO model tahminlerinden, gıda güvenliği verileri SDG veritabanı aracılığıyla FAO’dan alınmıştır.
Üretim ve ticaret
Zambiya’da 2024 yılında tonaj bakımından en çok üretilen ürünler (FAOSTAT); ülkenin dünya sıralaması, dünya üretimindeki payı ve 10 yıllık değişimle birlikte.
| Ürün | 2024, ton | Dünya sırası | Dünya payı | 10 yıllık değişim |
|---|---|---|---|---|
| Şeker kamışı | 4.893.717 | 31. | %0,25 | +%6,4 |
| Manyok | 3.127.778 | 19. | %0,91 | +%240 |
| Mısır | 1.511.143 | 53. | %0,12 | −%55 |
| İnek sütü | 525.394 | 89. | %0,07 | +%26 |
| Ham şeker | 467.491 | 40. | %0,25 | +%4,3 |
| Diğer sebzeler | 366.120 | 46. | %0,13 | +%3,5 |
| Sığır eti | 221.927 | 49. | %0,32 | +%6,7 |
| Bira | 215.300 | 75. | %0,12 | +%55 |
| Buğday | 198.886 | 73. | %0,02 | −%1,3 |
| Soya fasulyesi | 169.700 | 34. | %0,04 | −%21 |
| Melas | 150.233 | 39. | %0,20 | +%17 |
| Yer fıstığı | 87.655 | 35. | %0,15 | −%39 |
En büyük tarım ve gıda ihracatı, 2024
- Ham tütün186 milyon ABD doları38.376 ton · dünyada 13. sırada
- Ham şeker71 milyon ABD doları87.649 ton · dünyada 20. sırada
- Mısır45,3 milyon ABD doları33.193 ton · dünyada 45. sırada
- Yayık altı tozu38,7 milyon ABD doları46.732 ton · dünyada 1. sırada
- Soya yağı29,9 milyon ABD doları18.216 ton · dünyada 37. sırada
- Ayçiçek yağı15,8 milyon ABD doları10.727 ton · dünyada 36. sırada
En büyük tarım ve gıda ithalatı, 2024
- Soya yağı126 milyon ABD doları98.721 ton · dünyada 28. sırada
- Buğday97,1 milyon ABD doları172.118 ton · dünyada 95. sırada
- Palm yağı47,7 milyon ABD doları38.682 ton · dünyada 80. sırada
- Mısır44,6 milyon ABD doları148.026 ton · dünyada 78. sırada
- Bira42,7 milyon ABD doları72.892 ton · dünyada 37. sırada
- Tam yağlı süt tozu15,6 milyon ABD doları4.317 ton · dünyada 60. sırada
Tüm ürünler (83), 1961’den bu yana grafiklerle → EN
FAO, FAOSTAT: bitkisel ve hayvansal üretim ile ticaret (2024), CC BY 4.0.
Arz ve talep
Son pazarlama yılına ait USDA dengeleri ve içinde bulunulan sezon için tahmin; değişim, üretimin bir önceki yıla göre farkıdır. Birimler her ürünün adının altında verilmiştir.
| Ürün | Yıl | Üretim | Değişim | İthalat | İhracat | Tüketim | Dönem sonu stok |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tahıllar | |||||||
| Mısırbin ton | 2026/27 tahmin | 4.938 | +%28 | 10 | 1.000 | 3.150 | 2.076 |
| Buğdaybin ton | 2026/27 tahmin | 200 | +%54 | 350 | 5 | 545 | 136 |
| Darıbin ton | 2026/27 tahmin | 24 | +%4,3 | 0 | 0 | 24 | 0 |
| Sorgumbin ton | 2026/27 tahmin | 14 | %0 | 0 | 0 | 14 | 0 |
| Yağlı tohumlar | |||||||
| Soya fasulyesibin ton | 2026/27 tahmin | 340 | +%18 | 1 | 1 | 335 | 19 |
| Yer fıstığıbin ton | 2026/27 tahmin | 140 | −%1,4 | 0 | 5 | 135 | 0 |
| Küspeler | |||||||
| Soya küspesibin ton | 2026/27 tahmin | 219 | +%16 | 0 | 50 | 169 | 0 |
| Yer fıstığı küspesibin ton | 2026/27 tahmin | 3 | %0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| Bitkisel yağlar | |||||||
| Soya yağıbin ton | 2026/27 tahmin | 52 | +%16 | 30 | 0 | 80 | 10 |
| Yer fıstığı yağıbin ton | 2026/27 tahmin | 2 | %0 | 0 | 0 | 2 | 0 |
| Şeker, pamuk ve kahve | |||||||
| Şeker (santrifüj)bin ton | 2026/27 tahmin | 450 | %0 | 10 | 107 | 354 | 60 |
| Pamukbin balya (480 libre) | 2026/27 tahmin | 45 | %0 | 0 | 50 | 5 | 143 |
| Meyve ve meyve suyu | |||||||
| Elmaton | 2025/26 | 0 | — | 10.000 | 0 | 10.000 | — |
USDA Foreign Agricultural Service, Production, Supply and Distribution (PSD) veritabanı, indirme tarihi: 22 Kasım 2026; kamu malı. Pazarlama yılları ürüne ve ülkeye göre değişir.
Başkentin iklimi (Lusaka)
Başkentte (Lusaka) yıllık yağış yaklaşık 780 mm; en yağışlı ay ocak (207 mm), en kurak ay ağustos (0 mm); 5 ay boyunca aylık yağış en az 60 mm. Yıllık ortalama sıcaklık 21,9 °C; en soğuk ay temmuz (17,4 °C), en sıcak ay ekim (26,6 °C). Tarım bölgeleri başkentten daha nemli, daha kurak, daha sıcak ya da daha serin olabilir.
NASA Langley Research Center, POWER projesi: −15,40° enlem ve 28,29° boylamdaki nokta için 2001–2025 klimatolojisi; model verisi (MERRA-2), meteoroloji istasyonu ölçümü değildir.
Zambiya’da fiyatlar
Şirketler ve fuarlar
Merkezi Zambiya’da bulunan tarım şirketleri
Husfarm’da tanıtılan 300 büyük tarım şirketinden hiçbirinin merkezi burada değil. Tüm şirket profilleri EN
Tarım fuarları
- Agritech Expo Zambia15–17 Nisan 2027 · Chisamba · Genel tarım
Fuar açıklamaları İngilizcedir. EN
Komşu ülkelerde tarım
Sorular ve cevaplar
Zambiya’da başlıca tarım ürünleri nelerdir?
FAOSTAT verilerine göre 2024 yılında tonaj bakımından en büyük ürünler: şeker kamışı (4,9 milyon ton), manyok (3,1 milyon ton) ve mısır (1,5 milyon ton). Değer bakımından en büyük tarımsal ihraç ürünü: ham tütün (2024 yılında 186 milyon ABD doları).
Zambiya’da tarımın önemi nedir?
Dünya Bankası verilerine göre 2025 yılında tarım, ormancılık ve balıkçılığın GSYH’deki payı %4,1 (1,2 milyar ABD doları); istihdamdaki payı ise %55 (2025, ILO model tahminleri).
Zambiya’da ne kadar tarım arazisi var?
2024 yılında tarım arazilerinin kara alanı içindeki payı %32; ekilebilir arazi 3,8 milyon hektar, kişi başına 0,18 hektar.
Zambiya’da en çok yağış hangi ayda düşer?
Başkentte (Lusaka) en çok yağış ocakta düşer: ortalama yaklaşık 207 mm (2001–2025, NASA POWER); 5 ay boyunca aylık yağış en az 60 mm. Ülkenin diğer bölgelerinde yağış farklı olabilir.
Kaynaklar
- Dünya Bankası, World Development Indicators CC BY 4.0 · arazi, tarım ekonomisi, nüfus, gıda güvenliği
- FAO, FAOSTAT CC BY 4.0 · üretim ve ticaret
- USDA Foreign Agricultural Service, PSD Online kamu malı · arz ve talep
- NASA Langley Research Center, POWER Project başkentin iklimi
- Natural Earth kamu malı · haritadaki sınırlar, göller ve şehirler
- Husfarm piyasa fiyatları, arazi ve canlı hayvan fiyatları, döviz kurları, şirketler ve fuarlar; her birinin kaynağı bağlantılı sayfalarda

